Misschien herinner je je Manus niet meer. Maar vorig jaar werden er uitnodigingscodes voor het platform verkocht voor meer dan duizend dollar. Het was een van de eerste AI-agenten die zelfstandig onderzoeksrapporten kon schrijven en presentaties kon maken , zonder dat elke stap moest worden voorgeschreven. Het soort ding waarvan je denkt: oké, dit is echt iets anders.
Die opwinding is nu het minst interessante aan Manus.
Wat is er gebeurd?
In december nam Meta Manus over voor ongeveer 2 miljard dollar. De medewerkers waren al overgestapt naar het AI-team van Meta. Investeerders, waaronder Tencent, hadden hun geld al teruggekregen. De deal was rond.
Maar afgelopen maandag heeft China Meta opgedragen dit ongedaan te maken.
De NDRC, de Chinese nationale instantie voor planning en toezicht, heeft de overname op grond van nationale veiligheid geblokkeerd en opdracht gegeven deze ongedaan te maken. De beslissing werd voorgelegd aan de Chinese Nationale Veiligheidscommissie, het hoogste veiligheidsorgaan, dat wordt voorgezeten door Xi Jinping zelf. De twee oprichters van Manus, die inmiddels officieel in dienst zijn bij Meta, zijn naar Peking geroepen en mogen het land momenteel niet verlaten zolang het onderzoek loopt.
Dat is geen krachtig geformuleerde brief. Dat is een overheid die de betrokkenen fysiek vasthoudt.
Waarom doet China dit?
Kort gezegd: China wil niet dat zijn kennis op het gebied van AI het land verlaat, en al helemaal niet via de achterdeur.
Manus werd in 2022 in China opgericht. Na een investeringsronde door een Amerikaans durfkapitaalfonds verhuisde het bedrijf vorig jaar naar Singapore en sloot het zijn Chinese kantoren. Die stap was bewust gekozen: zo kon Manus de Amerikaanse beperkingen op investeringen in Chinese AI-bedrijven omzeilen. Vervolgens werd het bedrijf door Meta overgenomen.
Bejing merkte het op.
De boodschap die hiermee wordt afgegeven, reikt verder dan alleen Manus. China heeft ook andere vooraanstaande Chinese AI-bedrijven verboden om zonder toestemming van de overheid Amerikaans geld aan te nemen. Het tijdperk waarin Chinese AI-startups vrijelijk westers kapitaal konden aantrekken en vervolgens naar Singapore of San Francisco verhuisden, lijkt voorbij te zijn.
Kan Meta dit daadwerkelijk ongedaan maken?
Dat is het punt waar niemand een eenduidig antwoord op heeft.
De technologie is geïntegreerd in de AI-infrastructuur van Meta. De medewerkers staan op de loonlijst van Meta. De investeerders zijn uitbetaald. Meta reageerde in het openbaar terughoudend: de overname was „volledig in overeenstemming met de wet“ en het bedrijf verwacht „een passende oplossing“.
Hoe die oplossing er in de praktijk uit komt te zien, is echt onduidelijk. Je kunt een AI-systeem niet zomaar ‘ontkoppelen’, zoals je een defect product terugstuurt.
Er is hier ook een meer subtiele druk. Meta genereert aanzienlijke advertentie-inkomsten in China. Dat geeft invloed en Peking is zich daar terdege van bewust.
Waarom dit verder gaat dan de kop
Dit gaat niet zozeer over Manus of over de overnamestrategie van Meta. Het gaat over de richting waarin het AI-landschap zich ontwikkelt.
De wereld van kunstmatige intelligentie splitst zich op in twee systemen: een Amerikaans en een Chinees, met steeds hogere muren ertussen. Niet alleen op het gebied van regelgeving, maar ook wat betreft investeringen, talent en technologie. Een bedrijf kan proberen in beide systemen actief te zijn, maar zoals dit geval laat zien, wordt dat steeds moeilijker vol te houden.
Voor Europese gebruikers zal dit op termijn haalbaar worden. Welke AI-tools je ter beschikking staan, hangt af van het ecosysteem waarmee je land, je bedrijf of je platform is verbonden. Chinese alternatieven zoals DeepSeek, die steeds krachtiger worden en steeds vaker in de belangstelling staan, kunnen moeilijker toegankelijk worden of aan andere voorwaarden gebonden zijn.
Eigenlijk is de interessantere vraag niet of Meta zijn overname terugkrijgt. Het gaat erom of de volgende generatie AI-startups überhaupt de moeite zal nemen om aan beide kanten actief te zijn, of dat de scheidslijnen die beslissing voor hen zullen nemen.
