Elke technologische revolutie veroorzaakt dezelfde paniek.
Spoorwegen? Monopolie-ondergang. Elektriciteit? Monopolie van bedrijven. Internet? Dodelijke valstrik door platforms.
Sommige angsten werden werkelijkheid. De meesten zaten er volledig naast
AI bevindt zich nu in een concentratiefase. OpenAI, Google, Microsoft, Anthropic: honderden miljarden worden geïnvesteerd in modellen, chips, datacenters en talent. Op basisniveau is het spel enorm kapitaalintensief. De meeste startups? Al uit de markt geprijsd.
De vraag is dan: bestaat de toekomst uit slechts vijf AI-tools en een kerkhof?
De geschiedenis zegt: niet helemaal
Zoom uit – iets waar Ray Dalio om goede redenen niet over ophoudt.
Elke grote innovatiegolf volgt hetzelfde patroon: de macht centraliseert zich en explodeert vervolgens naar buiten toe.
- Cloudinfrastructuur? AWS, Azure en GCP wonnen, waarna SaaS een supernova-achtige groei doormaakte..
- Smartphones? Apple en Google zijn eigenaar van het besturingssysteem, maar miljoenen apps veroveren toch de wereld.
- Elektriciteit? Netwerken werden geconsolideerd, maar er ontstonden hele industrieën om die stroom te gebruiken.
De fatale fout: het bezit van de leidingen verwarren met het bezit van alles wat erdoorheen stroomt.
Big Tech wint de infrastructuuroorlog. Dat betekent echter niet dat ze ook de applicatieoorlog winnen.
Wat gebeurt er eigenlijk?
AI-financiering en rekenkracht concentreren zich sterk aan de basis van de stack: modellen, chips, data, centra. De uitgaven van bedrijven aan LLM bedragen al miljarden, die naar misschien vijf spelers gaan.
Het ziet er voor alle anderen apocalyptisch uit.
Dat is het niet.
Dit is cloud computing rond 2008: brute consolidatie onderaan, wilde experimenten bovenaan.
Waar kleinere AI-tools nog steeds winnen, en blijven winnen
Real tech value never came from raw infrastructure. It comes from context.
Kleinere AI-bedrijven domineren wanneer ze:
- Een specifieke workflow beheren (recht, gezondheidszorg, onderwijs, ontwerp, logistiek)
- Integreer in hoe mensen daadwerkelijk werken
- Combineer AI met eigen gegevens, vertrouwen en distributiekanalen waar grote platforms geen vat op hebben.
- Ship een UX die de giganten niet als prioriteit zullen zien
Basis modellen begrijpen de protocollen van uw ziekenhuis, de risicoparanoia van uw advocatenkantoor of uw vreemde creatieve workflow niet. Die kennis zit in applicaties, niet in basismodellen.
Vandaar de explosieve groei van copiloten, verticale tools en AI-native producten, zelfs nu het aantal modelaanbieders tot een handvol is geslonken.
Regulering: vervelend, maar voorkomt totale dominantie
Beleid is belangrijker dan oprichters willen toegeven.
De AI-wet van de EU? Een compliance-hel die alles vertraagt, maar ook misbruik van lock-in tegengaat. De Amerikaanse regelgeving? Soepeler, met voorkeur voor schaalgrootte, maar houdt kleine startups in leven door pure chaos.
Mededingingsautoriteiten houden API-toegang, app stores en gegevensbeleid al nauwlettend in de gaten. Vertaling: overheden verwachten concentratie en proberen (tevergeefs) te voorkomen dat deze volledig wordt.
Dalio-principe: onevenwichtigheden corrigeren zichzelf. Wanneer macht te veel geconcentreerd is, ontstaan er tegenkrachten. Altijd..
De ongemakkelijke waarheid over wat er gaat komen
De toekomst bestaat niet uit “miljoenen gelijkwaardige AI-bedrijven”. Het is ook niet “vijf tools, game over”.
Het daadwerkelijke eindpunt:
- Klein aantal wereldwijde aanbieders van AI-infrastructuur
- Enorm, chaotisch ecosysteem van onderling afhankelijke tools die bovenop elkaar zitten
- Hoog platformrisico + voortdurende veranderingen, bundeling, verstoring
Dit is ongemakkelijk omdat het kwetsbaar is. Prijswijzigingen, beleidswijzigingen en modelupdates kunnen hele categorieën van de ene op de andere dag tenietdoen. Veel start-ups gaan snel ten onder. Sommige groeien explosief. Slechts enkele blijven bestaan.
Die volatiliteit is geen tekortkoming, maar een innovatie in een late fase van de cyclus die werkt zoals bedoeld.
Wat dit betekent als je AI bouwt of gebruikt
Gebruikers: AI zal niet als monopolistisch worden ervaren. Je zult een paar grote tech-copiloten gebruiken, en tientallen nichetools die in je dagelijks leven zijn geïntegreerd. Wat dit betekent als je AI bouwt of gebruikt
Ontwikkelaars: De les is hard maar duidelijk. Proberen om Big Tech te verslaan bij het trainen van enorme modellen? Verkeerd spel, verkeerd decennium. Die modellen gebruiken om echte, pijnlijke, specifieke problemen beter dan wie dan ook op te lossen? Da.
De rand
Big Tech maakt kleinere AI-bedrijven niet kapot.
Het maakt een einde aan de fantasie dat iedereen op hetzelfde niveau kan concurreren.
De stapel wordt aan de onderkant harder en barst aan de bovenkant wijd open. Dat is niet het einde van innovatie, maar het begin van een gemenere, meer Darwinistische fase.
En als de geschiedenis – en Dalio’s cycli – ons iets leren:
Het moment waarop de macht het meest vast lijkt te zitten, is meestal wanneer zich aan de randen stilletjes nieuwe vormen van waarde beginnen te vormen, klaar om alles weer open te breken.
